|
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ سوره 5: المائده
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن دِينِكُمْ فَلاَ تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا امروز كسانى كه كافر شدهاند از [كارشكنى در] دين شما نوميد گرديده اند پس از ايشان مترسيد و از من بترسيد امروز دين شما را برايتان كامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانيدم و اسلام را براى شما [به عنوان] آيينى برگزيدم شان نزول آیه در پاره اى از روايات آمده است كه بعضى از يهود و نصارى با شنيدن اين آيه گفتند: اگر چنين آيهاى در كتب آسمانى ما نقل شده بود، ما آن روز را روز عيد قرار مىداديم. آيا منظور روزى است كه احكام بالا درباره گوشتهاى حلال و حرام نازل شده؟ آيا منظور از آن روز عرفه در آخرين حج پيامبر ص است؟! و آيا مراد روز فتح مكه است با اينكه تاريخ نزول اين سوره مدتها بعد از فتح مكه بوده است؟! و يا منظور روز نزول آيات سوره برائت است كه آنهم مدتها قبل از نزول اين سوره بوده است؟! آيا روز ظهور اسلام و يا بعثت پيامبر (صلي الله عليه و آله) باشد با اينكه آنها هيچگونه ارتباطى با روز نزول اين آيه ندارند و سالهاى متمادى در ميان آنها فاصله بوده است. هيچيك از احتمالات ششگانه فوق با محتويات آيه سازگار نيست. در اينجا احتمال ديگرى هست كه تمام مفسران شيعه آن را در كتب خود آوردهاند و روايات متعددى آن را تاييد مىكند و با محتويات آيه كاملا سازگار است و آن اينكه: منظور روز غدير خم است، روزى كه پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله) امير مؤمنان على (عليه السلام) را رسما براى جانشينى خود تعيين كرد، آن روز بود كه كفار در ميان امواج ياس فرو رفتند، زيرا انتظار داشتند كه آئين اسلام قائم به شخص باشد، و با از ميان رفتن پيامبر، اوضاع به حال سابق برگردد، و اسلام تدريجا برچيده شود، اما هنگامى كه مشاهده كردند مردى كه از نظر علم و تقوا و قدرت و عدالت بعد از پيامبر در ميان مسلمانان بى نظير بود به عنوان جانشينى پيامبر (صلي الله عليه و آله) انتخاب شد و از مردم براى او بيعت گرفت، ياس و نوميدى نسبت به آينده اسلام آنها را فرا گرفت و فهميدند كه آئينى است ريشهدار و پايدار. در اين روز بود كه آئين اسلام به تكامل نهايى خود رسيد، زيرا بدون تعيين جانشين براى پيامبر (صلي الله عليه و آله) و بدون روشن شدن وضع آينده مسلمانان، اين آئين به تكامل نهايى نمىرسيد. آن روز بود كه نعمت خدا با تعيين رهبر لايقى همچون على ع براى آينده مردم تكامل يافت. و نيز آن روز بود كه اسلام با تكميل برنامه هايش به عنوان آئين نهايى از طرف خداوند پذيرفته شد. اما قرائن ديگر: الف- در تفسير فخر رازى و تفسير روح المعانى و تفسير المنار در ذيل اين آيه نقل شده است كه پيامبر (صلي الله عليه و آله) بعد از نزول اين آيه، بيش از هشتاد و يك روز عمر نكرد. ب- در روايات فراوانى كه از طرق معروف اهل تسنن و شيعه نقل شده صريحا اين مطلب آمده است كه آيه شريفه فوق در روز غدير خم و به دنبال ابلاغ ولايت على (عليه السلام) نازل گرديد. اخبارى كه نزول آيه فوق را در جريان غدير بيان كرده در رديف خبر واحد نيست كه بتوان با تضعيف بعضى تفسیر نور غدير در قرآن گوشتهاى حرام، مگر در موارد اضطرارى و مطلب ديگر مربوط به كامل شدن دين و يأس كفّار كه اين قسمت كاملاً مستقلّ است، به چند دليل: الف: يأس كفّار از دين، به خوردن گوشت مردار يا نخوردن آن ارتباطى ندارد. ب: رواياتى كه از طريق شيعه و سنى در شأن نزول آيه آمده، در مقام بيان جمله ى «اليوم يئس الّذين كفروا» و «أليوم اكملت لكم دينكم» است، نه مربوط به جملات قبل و بعد آن، كه درباره احكام مردار است. ج: طبق روايات شيعه وسنّى، اين قسمت از آيه: «اليوم اكملت...» پس از نصب علىّبن ابىطالبعليهما السلام به امامت در غديرخم نازل شده است. د: غير از دلائل نقلى، تحليل عقلى نيز همين را مىرساند، چون چهار ويژگى مهم براى آن روز بيان شدهاست: 1- روز يأس كافران، 2- روز كمالدين، 3- روز اتمامنعمت الهى بر مردم، 4- روزى كه اسلام به عنوان «دين» و يك مذهب كامل، مورد پسند خدا قرار گرفته است. حال اگر وقايع روزهاى تاريخ اسلام را بررسى كنيم، هيچ روز مهمى مانند بعثت، هجرت، فتح مكّه، پيروزى در جنگها و... با همهى ارزشهايى كه داشته اند، شامل اين چهار صفت مهم مطرح شده در اين آيه نيستند. حتّى حجّةالوداع هم به اين اهميّت نيست، چون حج، جزئى از دين است نه همه ى دين. * امّا بعثت، اوّلين روز شروع رسالت پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله است كه هرگز نمى توان گفت روز اوّل بعثت، دين كامل شده است. * امّا هجرت، روز فرار پيامبرصلى الله عليه وآله به فرمان خداست، روز حمله ى كفّار به خانه پيامبر است نه روز يأس آنان. * امّا روزهاى پيروزى در جنگ بدر وخندق و... تنها كفّارى كه در صحنه ى نبرد بودند مأيوس مىشدند، نه همه كفار، در حالى كه قرآن مىفرمايد: «اليوم يئس الّذين كفروا...» همه كفار مأيوس شدند. * امّا حجّةالوداع كه مردم آداب حج را در محضر پيامبرصلى الله عليه وآله آموختند، تنها حج مردم با آموزش پيامبر كامل شد، نه همهى دين در حالى كه قرآن مىفرمايد: «اليوم اكملت لكم دينكم» * امّا غديرخم روزى است كه خداوند فرمان نصب حضرت على را به جانشينى پيامبرصلى الله عليه وآله صادر كرد، تنها آن روز است كه چهار عنوان ذكر شده در آيه «اكملت، اتممت، رضيت، يئس الّذين كفروا» با آن منطبق است. * امّا يأس كفّار، به خاطر آن بود كه وقتى تهمت وجنگ وسوءقصد بر ضد پيامبر، نافرجام ماند، تنها اميد آنها مرگ پيامبرصلى الله عليه وآله بود. نصب علىّ بن ابى طالب عليهما السلام به همه فهماند كه اگر آن حضرت پسرى مى داشت، بهتر از على نبود وبا مرگ او دين او محو نمىشود، زيرا شخصى چون علىّ بن ابى طالب عليهما السلام جانشين پيامبرصلى الله عليه وآله و رهبر امّت اسلام خواهد بود. اينجا بود كه همه ى كفّار مأيوس شدند. * امّا كمال دين، به خاطر آن است كه اگر مقرّرات وقوانين كامل وضع شود، لكن براى امّت و جامعه، رهبرى معصوم وكامل تعيين نشود، مقرّرات ناقص مى ماند. * امّا اتمام نعمت، به خاطر آن است كه قرآن بزرگترين نعمت را نعمت رهبرى و هدايت معرّفى كرده است، اگر پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله از دنيا برود ومردم را بى سرپرست بگذارد، كارى كرده كه يك چوپان نسبت به گله نمى كند. چگونه بدون تعيين رهبرى الهى نعمت تمام مى شود.
* امّا رضايت خداوند، براى آن است كه هرگاه قانون كامل ومجرى عادل بهم گره بخورد رضايت پروردگار حاصل مى شود. اگر هر يك از اكمال دين، اتمام نعمت، رضايت حقّ و يأس كفّار به تنهايى در روزى تفاق افتد، كافى است كه آن روز از ايّاماللّه باشد. تا چه رسد به روزى مثل غدير، كه همه ى اين ويژگىها را يك جا دارد. به همين دليل در روايات اهلبيت عليهم السلام عيد غدير، از بزرگترين اعياد به شمار آمده است.
آثار اشيا، گاهى مترتّب بر جمع بودن همه اجزاى آن است، مثل روزه، كه اگر يك لحظه هم پيش از اذان، افطار كنيم، باطل مىشود، از اين جهت كلمه «تمام» به كار رفته است: «اتمّوا الصيام الى الليل» و گاهى به گونه اى است كه هر جزء، اثر خود را دارد، مثل تلاوت آيات قرآن، كه كمالش در تلاوت همهى آن است و هر قدر هم خوانده شود، ثواب دارد. گاهى بعضى اجزا به گونهاى است كه اگر نباشد، يك مجموعه ناقص است، هر چند همهى اجزاى ديگر هم باشد، مثل خلبان و راننده
كه هواپيما و ماشين بدون آنها بى ثمر و بى فايده است. رهبرى و ولايتِ حقّ هم چنين است، چون انسان را با خدا گره مى زند و بدون آن، آفريده ها و نعمت ها به نقمت تبديل مىشود وانسان را به خدا نمى رساند. در آيه 109 بقره، تمايل كفار نسبت به انحراف مسلمانان از راه خودشان مطرح شده است. خداوند فرمان داد: شما اغماض كنيد تا امر الهى برسد. پس مسلمانان منتظر حكم قاطعى بودند كه كفّار را مأيوس سازد، تا اينكه آيه ى «اليوم اكملت...» نازل شد. امام باقرعليه السلام فرمودند: ولايت، آخرين فريضه الهى است سپس آيه ى «اليوم اكملت لكم دينكم» را تلاوت نمودند. <16> مهمترين روزنه ى اميد كفّار، مرگ پيامبر بود كه با تعيين حضرت على عليه السلام به رهبرى، آن روزنه بسته شد. «اليوم يئس...» 1 - اگر رهبر غدير در جامعه باشد، مسلمانان نبايد ترسى داشته باشند. «فلاتخشوهم» 2- اگر دشمن خارجى هم شما را رها كند، دشمن داخلى وجود دارد كه بايد با خشيت از خدا به مقابله او رفت. «فلاتخشوهم واخشونِ» 3- اگر مسلمانان از خط رهبرى غدير دست برنمى داشتند، هيچ خطرى، از سوى كفّار متوجّه آنان نمى شد. «فلاتخشوهم» 4- كفّار، از دينِ كامل مىترسند، نه دينى كه رهبرش تسليم، جهادش تعطيل، منابعش تاراج و مردمش متفرّق باشند. «اليوم يئس... اليوم أكملت لكم دينكم» 5- اگر كفّار از شما مأيوس نشدها ند، چه بسا نقصى از نظر رهبرى در دين شماست. «اليوم يئس... اليوم اكملتُ» 6- دين بدون رهبر، كامل نيست. «أكملت لكم دينكم» 7- قوام مكتب به رهبرى صحيح است و تنها با وجود آن، كفّار مأيوس مى شوند، نه با چيز ديگر. «اليوم يئس الّذين كفروا... اليوم اكملت لكم دينكم» 8 همه ى نعمتها بدون رهبرى الهى ناقص است. «اليوم...أتممت عليكم نعمتى» 9- نصب على عليه السلام به امامت، اتمام نعمت است، «اتممت عليكم نعمتى» و رها كردن ولايت او كفران نعمت و ناسپاسى نعمت، عواقب سوئى دارد. <19> «فكفرت بأنعم اللّه فأذاقها اللّه لباس الجوع والخوف بما كانوا يصنعون» 10 اسلام بى رهبر، مورد رضاى خدا نيست. «اليوم رضيتُ لكم الاسلام»
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم دی ۱۳۹۲ساعت 0:8 توسط محمد ضیغم تبار
|
|
درباره وبلاگ 
|
