حضرت امام حسن عسكري( عليه السلام)
فرمود: همانا خداوند متعال، حجّت و خليفه خود را براى بندگانش الگو و دليلى
روشن قرار داد، همچنين خداوند حجّت خود را ممتاز گرداند و به تمام لغت ها و
اصطلاحات قبائل و اقوام آشنا ساخت و أنساب همه را مى شناسد و از نهايت عمر
انسان ها و موجودات و نيز جريات و حادثه ها آگاهى كامل دارد و چنانچه اين
امتياز وجود نمى داشت، بين حجّت خدا و بين ديگران فرقى نبود. 2- نشانه ايمان
فرمود: علامت و نشانه ايمان پنج چيز است: انگشتر به دست راست
داشتن، خواندن پنجاه و يك ركعت نماز (واجب و مستحبّ)، خواندن «بسم الله
الرّحمن الرّحيم» را (در نماز ظهر و عصر) با صداى بلند، پيشانى را ـ در حال
سجده ـ روى خاك نهادن، زيارت اربعين امام حسين(عليه السلام) انجام دادن. 3- عبادت واقعى
فرمود: با دوست و دشمن خوش گفتار و خوش برخورد
باشيد، امّا با دوستان مؤمن به عنوان يك وظيفه كه بايد هميشه نسبت به
يكديگر با چهره اى شاداب برخورد نمايند، امّا نسبت به مخالفين به جهت مدارا
و جذب به اسلام و احكام آن. 6- تداوم دوستى
فرمود:
تداوم دوستى و معاشرت با كسى كه احتمال دارد سودى برايت داشته باشد، بهتر
است از كسى كه محتمل است شرّ ـ جانى، مالى، دينى و... ـ برايت داشته باشد. 7- سخن پراكنى
فرمود:
مواظب باش از اين كه بخواهى شايعه و سخن پراكنى نمائى و يا اين كه بخواهى
دنبال مقام و رياست باشى و تشنه آن گردى، چون هر دوى آن ها انسان را هلاك
خواهد نمود. 8- مُدارا با دشمنان خدا
فرمود:
مدارا و سازش با دشمنان خدا ـ و دشمنان اهل بيت (عليهم السلام) در حال
تقيّه ـ بهتر است از هر نوع صدقه اى كه انسان براى خود بپردازد. 9- نيكو بودن عقل
فرمود:
نيكوئى شكل و قيافه، يك نوع زيبائى و جمال در ظاهر انسان پديدار است و
نيكو بودن عقل و درايت، يك نوع زيبائى و جمال درونى انسان مى باشد. 10- محرمانه موعظه کردن
فرمود:
حقّ و حقيقت را هيچ صاحب مقام و عزيزى ترك و رها نكرد مگر آن كه ذليل و
خوار گرديد، همچنين هيچ شخصى حقّ را به اجراء در نياورد مگر آن كه عزيز و
سربلند شده است. 15- مصائب كمرشكن
فرمود:
يكى از مصائب و ناراحتى هاى كمرشكن، همسايه اى است كه اگر به او احسان و
خدمتى شود آن را پنهان و مخفى دارد و اگر ناراحتى و اذيّتى متوجّه اش گردد
آن را علنى و آشكار سازد. 16- ويژگى شيعيان
به شيعيان و دوستان خود فرمود: تقواى الهى را پيشه
كنيد و در امور دين ورع داشته باشيد، در تقرّب به خداوند كوشا باشيد و در
صحبت ها صداقت نشان دهيد، هركس امانتى را نزد شما نهاد آن را سالم تحويلش
دهيد، سجده هاى خود را در مقابل خداوند طولانى كنيد و به همسايگان خوش
رفتارى و نيكى نمائيد. 17- تواضع
فرمود:
هركس در دنيا در مقابل دوستان و هم نوعان خود متواضع و فروتنى نمايد، در
پيشگاه خداوند در زُمره صِدّيقين و از شيعيان امام علىّ (عليه السلام)
خواهد بود. 18- برطرف کردن تب
فرمود: كسى كه ناراحتى تب و لرز دارد، اين آيه شريفه
قرآن در «سوره أنبياء، آيه 69» را روى كاغذى بنويسيد و بر گردن او آويزان
نمائيد تا با إذن خداوند متعال بهبود يابد. 19- ياد خدا
فرمود: ذكر و
ياد خداوند متعال، مرگ و حالات آن، تلاوت و تدبّر قرآن؛ و نيز صلوات و درود
فرستاد بر حضرت رسول ـ و اهل بيتش (عليهم السلام) ـ را زياد و به طور
مكرّر انجام دهيد، همانا پاداش صلوات بر آن ها، ده حسنه و ثواب مى باشد. 20- استفاده از عمر
فرمود:
همانا شما انسان ها در يك مدّت و مهلت كوتاهى به سر مى بريد كه مدّت زمان
آن حساب شده و معيّن مى باشد و مرگ، ناگهان و بدون اطلاع قبلى وارد مى شود و
شخص را مى ربايد، پس متوجّه باشيد كه هركس هر مقدار در عبادت و بندگى و
انجام كارهاى نيك تلاش كند ـ فرداى قيامت ـ غبطه مى خورد كه چرا بيشتر
انجام نداده است و كسى كه كار خلاف و گناه انجام دهد پشيمان و سرافكنده
خواهد بود. 21- نماز شب
فرمود:
همانا رسيدن به خداوند متعال و مقامات عاليه يك نوع سفرى است كه حاصل نمى
شود مگر با شب زنده دارى ـ و تلاش در عبادت و جلب رضايت او در امور مختلف ـ
. 22- قضا و قدر
قالَ (عليه السلام) : الْمَقاديرُ الْغالِبَةِ
لا تُدْفَعُ بِالْمُغالَبَةِ، وَ الاْرْزاقُ الْمَكْتُوبَةِ لا تُنالُ
بِالشَّرَهِ، وَ لا تُدْفَعُ بِالاْمْساكِ عَنْها.(22)
فرمود:
مقدّراتى كه در انتظار ظهور مى باشد با زرنگى و تلاش از بين نمى رود و آنچه
مقدّر باشد خواهد رسيد، همچنين رزق و روزى هركس، ثبت و تعيين شده است و با
زياده روى در مصرف به جائى نخواهد رسيد؛ و نيز با نگهدارى هم نمى توان آن
را دفع كرد. 23- قلب احمق و عاقل
قالَ (عليه السلام) : قَلْبُ الاْحْمَقِ فى فَمِهِ، وَفَمُ الْحَكيمِ فى قَلْبِهِ.(23)
فرمود:
انديشه أحمق در دهان اوست، وليكن دهان و سخن عاقل در درون او مى باشد.
(يعنى؛ افراد أحمق اوّل حرف مى زنند و سپس در جهت سود و زيان آن فكر مى
كنند، بر خلاف عاقل كه بدون فكر سخن نمى گويد). 24- نسبت مومن با مومن و کافر
فرمود:
مواظب باش كه طلب روزى ـ كه از طرف خداوند متعال تضمين شده ـ تو را از كار
و اعمالِ واجب باز ندارد (يعنى؛ مواظب باش كه به جهت تلاش و كار بيش از
حدّ نسبت به واجبات سُست و سهل انگار نباشى). عاق والدين
26- قالَ (عليه السلام) : جُرْأةُ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ في صِغَرِهِ تَدْعُو إلَى الْعُقُوقِ فى كِبَرِهِ.(26)
فرمود: رو پيدا كردن و جرئ شدن فرزند هنگام طفوليّت در مقابل پدر، سبب مى شود كه در بزرگى مورد نفرين و غضب پدر قرار گيرد. 27- جمع دو نماز ظهر و عصر
فرمود:
نماز ظهر و عصر را دنباله هم ـ در اوّل وقت ـ انجام بده، كه در نتيجه آن
فقر و تنگ دستى از بين مى رود و به مقصود خود خواهى رسيد. 28- پارساترين مردم
فرمود:
پارساترين مردم آن كسى است كه از موارد گوناگون شبهه و مشكوك اجتناب و دورى
نمايد؛ عابدترين مردم آن شخصى است كه قبل از هر چيز، واجبات الهى را انجام
دهد؛ زاهدترين انسان ها آن فردى است كه موارد حرام و خلاف را مرتكب نشود؛
قوى ترين اشخاص آن شخصى است كه هر گناه و خطائى را ـ در هر حالتى كه باشد ـ
ترك نمايد. 29- شناخت نعمت
فرمود: كسى قدر نعمتى را نمى داند مگر آن كه شكرگزار باشد و كسى نمى تواند شكر نعمتى را انجام دهد مگر آن كه اهل معرفت باشد. 30- گناه نا بخشوده
قالَ (عليه السلام) : مِنَ الذُّنُوبِ الَّتى لا يُغْفَرُ قَوْلُ الرَّجُلِ: لَيْتَنى لا أُؤاخِذُ إلاّ بِهذا.(30)
فرمود:
بعضى از گناهانى كه آمرزيده نمى شود: خلافى است كه شخصى انجام دهد و
بگويد: اى كاش فقط به همين خلاف عِقاب مى شدم، يعنى؛ گناه در نظرش ناچيز و
ضعيف باشد. 31- بدى نفاق
فرمود:
بد آدمى است آن كه داراى دو چهره و دو زبان مى باشد؛ دوست و برادرش را در
حضور، تعريف و تمجيد مى كند ولى در غياب و پشت سر، بدگوئى و مذمّت مى نمايد
كه همانند خوردن گوشت هاى بدن او محسوب مى شود، چنين شخص دو چهره اگر
دوستش در آسايش و رفاه باشد حسادت مىورزد و اگر در ناراحتى و سختى باشد زخم
زبان مى زند. 32- نشانه تواضع
فرمود:
يكى از نشانه هاى تواضع و فروتنى آن است كه به هركس برخورد نمائى سلام كنى
و در هنگام ورود به مجلس هر كجا، جا بود بنشينى ـ نه آن كه به زور و زحمت
براى ديگران جائى را براى خود باز كنى. 33- نشانه فروتنى
فرمود:
كسى كه متكبّر نباشد و موقع ورود به مجلس هر كجا جائى بود بنشيند تا زمانى
كه حركت نكرده باشد خدا و ملائكه هايش بر او درود و رحمت مى فرستند؛ از
علائم و نشانه هاى تواضع و فروتنى آن است كه به هر شخصى برخورد نمودى سلام
كنى. 34- بدى جدال
قالَ (عليه السلام) : لا تُمارِ فَيَذْهَبُ بَهاؤُكَ، وَ لا تُمازِحْ فَيُجْتَرَأُ عَلَيْكَ.(34)
فرمود:
با كسى جدال و نزاع نكن كه بهاء و ارزش خود را از دست مى دهى، با كسى شوخى
و مزاح ناشايسته و بى مورد نكن وگرنه افراد بر تو جرىء و چيره خواهند شد. 35- مقدّم داشتن اطاعت اولياء الهى
فرمود: كسى كه مقدّم دارد طاعت و
پيروى پيغمبر اسلام حضرت محمّد و اميرالمؤمنين امام علىّ صلوات الله عليهما
را بر پيروى از پدر و مادر جسمانى خود، خداوند متعال به او خطاب مى نمايد:
همان طورى كه دستورات مرا بر هر چيزى مقدّم داشتى، تو را در خيرات و بركات
مقدّم مى دارم و تو را همنشين پدر و مادر دينى يعنى حضرت رسول و امام علىّ
عليهماالسّلام مى گردانم، همان طورى كه علاقه و محبّت ـ عملى و اعتقادى ـ
خود را نسبت به آن ها بر هر چيزى مقدّم داشتى. 36- نشانه بى ادب
فرمود:
هركس ورع و احتياط در روش زندگيش، بزرگوارى و سخاوت عادت برنامه اش و صبر و
بردبارى برنامه اش باشد؛ دوستانش زياد و تعريف كنندگانش بسيار خواهند بود. 38- شناخت حقوق ديگران
فرمود:
هركس حقوق هم نوعان خود را بشناسد و رعايت كند و مشكلات و نيازمندى هاى آن
ها را برطرف نمايد، در پيشگاه خداوند داراى عظمت و موقعيّتى خاصّى خواهد
بود. 39- آبروى امامان
فرمود:
تقواى الهى را ـ در همه امور ـ رعايت كنيد، و زينت بخش ما باشيد و مايه
ننگ ما قرار نگيريد، سعى كنيد افراد را به محبّت و علاقه ما جذب كنيد و
زشتى ها را از ما دور نمائيد؛ درباره ما آنچه از خوبى ها بگويند صحيح است و
ما از هر گونه عيب و نقصى مبّرا خواهيم بود. 40- علماى راستين