حضرت امام جعفر صادق (عليه السلام) فرمود: سخن و
حديث من همانند سخن پدرم مى باشد، و سخن پدرم همچون سخن جدّم، و سخن جدّم
نيز مانند سخن حسين و نيز سخن او با سخن حسن يكى است و سخن حسن همانند سخن
اميرالمؤمنين علىّ و كلام او از كلام رسول خدا مى باشد، كه سخن رسول الله
به نقل از سخن خداوند متعال خواهد بود.
فرمود:
با كسى دوستى و رفت و آمد كن كه موجب عزّت و سربلندى تو باشد، و با كسى كه
مى خواهد از تو بهره ببرد و خودنمائى مى كند همدم مباش.
9- قالَ
(عليه السلام): كَمالُ الْمُؤْمِنِ فى ثَلاثِ خِصال: الْفِقْهُ فى دينِهِ،
وَ الصَّبْرُ عَلَى النّائِبَةِ، وَالتَّقْديرُ فِى الْمَعيشَةِ.[9]
فرمود:
شخصيّت و كمال مؤمن در سه خصلت است: آشنا بودن به مسائل و احكام دين، صبر
در مقابل شدايد و ناملايمات، زندگى او همراه با حساب و كتاب و برنامه ريزى
دقيق باشد.
فرمود: بر شما باد به دخول در مساجد، چون كه آن ها
خانه خداوند بر روى زمين است; و هر كسى كه با طهارت وارد آن شود خداوند
متعال او را از گناهان تطهير مى نمايد و در زمره زيارت كنندگانش محسوب مى
شوند.
فرمود: هر كسى بعد از نماز
صبح پيش از آن كه سخنى مطرح كند، هفت مرتبه بگويد: «بسم الله الرّحمن
الرّحيم، لا حول و لا قوّة إلاّ بالله العليّ العظيم» خداوند متعال هفتاد
نوع بلا از او دور گرداند كه ساده ترين آن ها مرض پيسى و جذام باشد.
فرمود: چنانچه
مؤمنى از برادر ايمانيش حاجتى را طلب كند و او بتواند خواسته اش را برآورد و
انجام ندهد، خداوند در قبرش يك افعى بر او مسلّط گرداند كه هر لحظه او را
آزار رساند.
فرمود:
اگر انسانى يكى از فرزندانش را پيش از خود ـ به عالم آخرت ـ بفرستد بهتر
از آن است كه چندين فرزند به جاى گذارد و در ركاب امام زمان (عليه السلام)
با دشمن مبارزه كنند.
فرمود: چنانچه شنيدى كه برادرت ـ يا دوستت ـ
چيزى بر عليه تو گفته است و او تكذيب كرد قبول كن. همچنين فرمود: اگر چيزى
را از برادرت بر عليه خودت شنيدى و نيز چهل نفر شهادت دادند، ولى او تكذيب
كرد و گفت: من نگفته ام، حرف او را بپذير.
فرمود: ايمان انسان كامل
نمى گردد مگر آن كه چهار خصلت در او باشد: اخلاقش نيكو باشد، نفس خود را
سبك شمارد، كنترل سخن داشته باشد، اضافى ثروتش ـ حقّ اللّه و حقّ النّاس ـ
را بپردازد.
فرمود:
هنگام خوردن غذا در منزل، آنچه كه اطراف سفره و ظرف مى ريزد جمع كنيد و ميل
نمائيد كه در آن ها شفاى دردهاى درونى است، ولى چنانچه در بيابان سفره
انداختيد; اضافه هاى آن را رها كنيد ـ براى جانوران ـ .
فرمود: شيعيان و دوستان ما را در سه مورد آزمايش نمائيد:
1 ـ مواقع نماز، چگونه رعايت آن را مى نمايند.
2 ـ اسرار يكديگر را چگونه فاش و يا نگهدارى مى كنند.
3 ـ نسبت به اموال و ثروتشان چگونه به ديگران رسيدگى مى كنند و حقوق خود را مى پردازند.
31-
قالَ (عليه السلام): مَنْ مَلَكَ نَفْسَهُ إذا رَغِبَ، وَ إذا رَهِبَ، وَ
إذَااشْتَهى، وإذا غَضِبَ وَ إذا رَضِىَ، حَرَّمَ اللهُ جَسَدَهُ عَلَى
النّارِ.[31]
فرمود: هر كه در چهار موقع، مالك نفس خود باشد: هنگام
رفاه و توسعه زندگى، هنگام سختى و تنگ دستى، هنگام اشتهاء و آرزو و هنگام
خشم و غضب; خداوند متعال بر جسم او، آتش را حرام مى گرداند.
32-
قالَ (عليه السلام): إنَّ النَّهارَ إذا جاءَ قالَ: يَابْنَ آدَم، أعْجِلْ
فى يَوْمِكَ هذا خَيْراً، أشْهَدُ لَكَ بِهِ عِنْدَ رَبِّكَ يَوْمَ
الْقيامَةِ، فَإنّى لَمْ آتِكَ فيما مَضى وَلاآتيكَ فيما بَقِىَ، فَإذا
جاءَاللَّيْلُ قالَ مِثْلُ ذلِكَ.[32]
فرمود: هنگامى كه روز فرا رسد
گويد: تا مى توانى در اين روز از كارهاى خير انجام بده كه من در قيامت در
پيشگاه خداوند شهادت مى دهم و بدان كه من قبلا در اختيار تو نبودم و در
آينده نيز پيش تو باقى نخواهم ماند، همچنين هنگامى كه شب فرارسد چنين زبان
حالى را خواهد داشت.
وَقُورٌ
عِنْدَ الْهَزاهِزِ، صَبُورٌ عِنْدَ الْبَلاءِ، شَكُورٌ عِنْدَ الرَّخاءِ،
قانِعٌ بِما رَزَقَهُ اللّهُ، لا يَظْلِمُ الاْعْداءَ، وَ لا يَتَحامَلُ
لِلاْصْدِقاءِ، بَدَنُهُ مِنْهُ فى تَعِبٌ، وَ النّاسُ مِنْهُ فى
راحَة.[33]
فرمود: سزاوار است كه هر شخص مؤمن در بردارنده هشت خصلت
باشد: هنگام فتنه ها و آشوب ها باوقار و آرام، هنگام بلاها و آزمايش ها
بردبار و صبور، هنگام رفاه و آسايش شكرگزار، به آنچه خداوند روزيش گردانده
قانع باشد.
دشمنان و مخالفان را مورد ظلم و اذيّت قرار ندهد، بر
دوستان برنامه اى را تحميل ننمايد، جسمش خسته; ولى ديگران از او راحت و از
هر جهت در آسايش باشند
فرمود: هركس كه در روز جمعه
فوت نمايد و از دنيا برود; و عارف به حقّ ما ـ اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم
السلام) ـ باشد، از آتش سوزان دوزخ آزاد مى گردد; و نيز از عذاب شب اوّل
قبر در امان خواهد بود.
فرمود: كوتاه كردن ناخن ها
در روز جمعه موجب سلامتى از جذام و پيسى و ضعف بينائى چشم خواهد شد و اگر
امكان كوتاه كردن آن نباشد سر آن ها را بتراش.
و نيز فرمود: كوتاه كردن سبيل در هر جمعه سبب ايمنى از مرض جذام مى شود.
38-
قالَ (عليه السلام): إذا أوَيْتَ إلى فِراشِكَ فَانْظُرْ ماسَلَكْتَ فى
بَطْنِكَ، وَ ما كَسَبْتَ فى يَوْمِكَ، وَ اذْكُرْ أنَّكَ مَيِّتٌ، وَ أنَّ
لَكَ مَعاداً.[38]
فرمود: در آن هنگامى كه وارد رختخواب خود مى
شوى، با خود بينديش كه در آن روز چه نوع خوراكى ها و آشاميدنى ها از چه
راهى به دست آورده اى و ميل نموده اى.
و در آن روز چه چيزهائى را
چگونه و از چه راهى كسب و تحصيل كرده اى; و در هر حال متوجّه باش كه مرگ تو
را مى ربايد; و سپس در صحراى محشر ـ جهت بررسى گفتار و كردارت ـ حاضر
خواهى شد.
فرمود:
همانا خداوند متعال، دوازده هزار جهان آفريده است كه هر يك از آن ها نسبت
به آسمان ها و زمين هاى هفت گانه بزرگ تر مى باشد; و من ـ و ديگر ائمّه
دوازده گانه ـ از طرف خداوند بر همه آن ها حجّت و راهنما هستيم.
40- قالَ (عليه السلام): حَديثٌ فى حَلال وَ حَرام تَأخُذُهُ مِنْ صادِق خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيا وَ ما فيها مِنْ ذَهَب وَفِضَّة.[40]
فرمود:
سخنى را درباره مسائل حلال و حرام و احكام دين خدا، از راست گوى مؤمنى
دريافت كنى; بهتر و ارزشمندتر است از تمام دنيا و ثروت هاى آن. پاورقى ها:
[1] - جامع الاحاديث الشيعه: ج 1 ص 127 ح 102، بحارالأنوار: ج 2، ص 178، ح 28.