بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

سوره 3: آل عمران

قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَأُخْرَى

كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُم مِّثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَاللّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَن يَشَاءُ إِنَّ فِي

ذَلِكَ لَعِبْرَةً لَّأُوْلِي الأَبْصَارِ ﴿13﴾



قطعا در برخورد ميان دو گروه براى شما نشانه‏ اى [و درس عبرتى]

بود گروهى در راه خدا مى ‏جنگيدند و ديگر [گروه] كافر بودند كه آنان

[=مؤمنان] را به چشم دو برابر خود مى‏ديدند و خدا هر كه را بخواهد

به يارى خود تاييد مى ‏كند يقينا در اين [ماجرا] براى صاحبان بينش

عبرتى است (13)

شان نزول آیه

اين آيه در مورد چگونگى جنگ "بدر" نازل شده است. چنان كه مفسران

گفته‏ اند: در جنگ بدر تعداد مسلمانان 313 نفر بود، 77 نفر آنها از مهاجران

و 236 نفر آنها از انصار بودند. پرچم مهاجران به دست على (عليه السلام)

ود و سعد بن عباده پرچمدار انصار بود، آنان تنها با داشتن هفتاد شتر و دو

اسب و شش زره و هشت شمشير در اين نبرد بزرگ شركت كرده بودند،

با اينكه سپاه دشمن بيش از هزار نفر با اسلحه كافى بودند و يكصد اسب

داشتند. مسلمانان با دادن بيست و دو نفر شهيد (14 نفر از مهاجران

و 8 نفر از انصار) به دشمن كه هفتاد كشته و هفتاد اسير داد، غالب

شدند و با پيروزى كامل به مدينه مراجعت كردند. اين آيه گوشه ‏اى از

ماجراى بدر را بازگو مى ‏كند.


تفسیر نور
اين آيه مربوط به جنگ بدر است كه دو گروهِ مسلمانان و كفّار

در برابر يكديگر قرار گرفتند. در اين نبرد تعداد مسلمانان

سيصد وسيزده نفر بود كه هفتاد وهفت نفر آنها از مهاجرين و

دويست وسى وشش نفر از انصار بودند. پرچمدار مهاجرين

حضرت على عليه السلام و پرچمدار انصار سعدبن عباده بود.

مسلمانان هفتاد شتر، دو اسب، شش زره و هشت شمشير

داشتند، ولى لشكر كفر بيش از هزار رزمنده و صد اسب‏ سوار

داشت. مسلمانان در آن جنگ با دادن بيست ودو شهيد -

14 نفر از مهاجرين و8 نفر از انصار - بر دشمن كافر با 70 كشته

و70 اسير پيروز شدند.

جنگ بدر با پيش بينى قبلى انجام نشد. هدف، مصادره اموال

كفّار به تلافى مصادره‏ى اموال مسلمين مهاجر از مكّه بود كه

به جنگ و برخورد نظامى انجاميد. «فى فئتين التقتا»

سؤال: در اين آيه مى‏خوانيم كه كفّار، مسلمانان را دو برابر

ديدند؛ «يرونهم مثليهم» در حالى كه در آيه 44 سوره انفال

مى ‏خوانيم: مسلمانان در چشم كفّار كم جلوه كردند؛

«يقلّلكم فى اعينهم» چگونه چنين چيزى ممكن است؟

پاسخ: در آغاز جنگ، مسلمين را كم ديدند تا جرأت هجوم پيدا

كنند و از كفّار مكّه كمك نخواهند، ولى در هنگام جنگ، آنان را

زيادى ديدند و خود را باختند. بنابراين كم ديدن و زياد ديدن در

دو مرحله و دو زمان بود، لذا تناقضى نيست. <15>

1- هدف جنگ بايد خدا و دين خدا باشد. «فى سبيل اللّه»
2- رزمندگان مسلمان داراى يك هدف هستند. «فئة تقاتل

فى سبيل اللّه» (ولى رزمندگان كافر هركدام براى هدفى به جنگ آمده‏اند.)

3- آنجا كه خدا بخواهد ديدها، برداشت‏ها و افكار عوض مى ‏شود.

با همين چشم همين جمعيّت را دو برابر مى ‏بيند.

«يرونهم مثليهم رأى العين»

4- يكى از امدادهاى غيبى، ايجاد رُعب در دل دشمنان است.

«يرونهم مثليهم... و اللّه يؤيّد»

5 - جنگ بدر نشان داد كه اراده خداوند بر اراده خلق غالب، و

تنها امكانات مادّى، عامل پيروزى نيست. «يؤيّد بنصره من يشاء»

6- گرچه خداوند هر كس را بخواهد يارى مى‏كند؛ «من يشاء»

ولى شرط يارى آن است كه مردم در مقام نصرت دين او بپاخيزند.

<16> «فى سبيل اللّه»

7- هدف از بيان تاريخ بايد عبرت و پندگيرى باشد.

«لعبرة»

8 - گرچه حوادث براى همه مايه‏ى پند و عبرت است؛

«كان لكم آية» ولى درس گرفتن از نشانه‏ها، بصيرت وبينش

مى ‏خواهد. «لعبرة لأولى الأبصار»

9- كسانى كه از جنگ بدر درس نگيرند، صاحب بصيرت نيستند.

«لعبرةلاولى الابصار»









































































































2- رزمندگان مسلمان داراى يك هدف هستند. «فئة تقاتل فى سبيل اللّه» (ولى رزمندگان كافر هركدام براى هدفى به جنگ آمده‏اند.)
3- آنجا كه خدا بخواهد ديدها، برداشت‏ها و افكار عوض مى‏شود. با همين چشم همين جمعيّت را دو برابر مى‏بيند. «يرونهم مثليهم رأى العين»
4- يكى از امدادهاى غيبى، ايجاد رُعب در دل دشمنان است. «يرونهم مثليهم... و اللّه يؤيّد»
5 - جنگ بدر نشان داد كه اراده خداوند بر اراده خلق غالب، و تنها امكانات مادّى، عامل پيروزى نيست. «يؤيّد بنصره من يشاء»
6- گرچه خداوند هر كس را بخواهد يارى مى‏كند؛ «من يشاء» ولى شرط يارى آن است كه مردم در مقام نصرت دين او بپاخيزند. <16> «فى سبيل اللّه»
7- هدف از بيان تاريخ بايد عبرت و پندگيرى باشد. «لعبرة»
8 - گرچه حوادث براى همه مايه‏ى پند و عبرت است؛ «كان لكم آية» ولى درس گرفتن از نشانه‏ها، بصيرت وبينش مى‏خواهد. «لعبرة لأولى الأبصار»
9- كسانى كه از جنگ بدر درس نگيرند، صاحب بصيرت نيستند. «لعبرةلاولى الابصار»


+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و یکم آبان ۱۳۹۲ساعت 14:47  توسط محمد ضیغم تبار  |