بسم الله

 مقدمه :

بعضی از برادران اهل تسنن که به کلمه « ولی » حساسیت خاصی دارند و بسیار  مایل و بلکه مشتاق هستند تا از چندین معنای « ولی » تنها « دوستی » ! و مشتقات انرا مد نظر قرار دهند و بر این معنا پافشاری می کنند که البته برای شیعه دلیل اینکار کاملا واضح و روشن است .

با نظری به ترجمه های انگلیسی ( که مترجمین یا اصلا مسلمان نبوده اند و یا کسانی بوده اند که در ترجمه هرگز دعوای شیعه و سنی را مد نظر نداشته اند و از اهل سنت بوده اند ) و تطبیق معادل فارسی کلماتی که معادل انگلیسی « ولی » و مشتقات ان هستند می توان براحتی در مورد معنای واقعی « ولی » قضاوت کرد .

 

اینک جدولی از کلمات « ولی » و مشتقات ان در قران و تعداد تکرار انها  :

 

 

کل

 سوره

 ایه

 وَلِیُّ

 ۳

 ۳

 ۳

 وَِلِیٍّ

 ۱۱

 ۷

 ۱۱

 وَلِیٌّ

 ۴

 ۳

 ۴

وَلیاً 

 ۱۳

 ۶

 ۱۳

وَلیُّکُمُ 

 ۱

 ۱

 ۱

وَلیُّنا 

 ۲

 ۲

 ۲

وَلیُّهُ 

 ۱

 ۱

 ۱

وَلیُّهُمُ 

 ۱

 ۱

 ۱

وَلیُّهُمْ

 ۱

 ۱

 ۱

وَلیُّهُما  

 ۱

 ۱

 ۱

وَلیَّی 

 ۱

 ۱

 ۱

 وَلِیِّ

 ۱

 ۱

 ۱

 کل

 ۴۰

 ۲۸

 ۴۰

 

وَلىُ‏ّ


۱ - البقرة : 257


اللَّهُوَلىُّ الَّذِینَ ءَامَنُوا یُخْرِجُهُم مِّنَ الظلُمَتِ إِلى النُّورِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطغُوت یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلى الظلُمَتِ أُولَئک أَصحَب النَّارِ هُمْ فِیهَا خَلِدُونَ(257)


خداوند، ولى و سرپرست کسانى است که ایمان آورده‏اند؛ آنها را از ظلمتها، به سوى نور بیرون مى‏برد. (اما) کسانى که کافر شدند، اولیاى آنها طاغوتها هستند؛ که آنها را از نور، به سوى ظلمتها بیرون مى‏برند؛ آنها اهل آتشند و همیشه در آن خواهند ماند.

 

حال ترجمه فارسی  هر کدام از اصطلاحاتی که معادل « ولی » ترجمه شده اند :  

 

نگهدار - پشتیبان - حامی - سرپرست - قیم - نیکدار

 

نگهبان - ولی ( اولیاء ) - قیم - سرپرست - مستحفظ

 

حافظ - حامی - ولینعمت - مشتری 

 

صاحب - خداوند - ارباب - فرمانروا - شاهزاده - مالک - لرد

 

۲ - آل‏عمران : 68


إِنَّ أَوْلى النَّاسِ بِإِبْرَهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَ هَذَا النَّبىُّ وَ الَّذِینَ ءَامَنُوا وَ اللَّهُ وَلىُّ الْمُؤْمِنِینَ(68)
 سزاوارترین مردم به ابراهیم، آنها هستند که از او پیروى کردند، و (در زمان و عصر او، به مکتب او وفادار بودند؛ همچنین) این پیامبر و کسانى که (به او) ایمان آورده‏اند (از همه سزاوارترند)؛ و خداوند، ولىّ و سرپرست مؤمنان است.

 

 

.

در ترجمه ایه قبلی به معنای اصطلاحات بجز یک مورد اشاره شد ؛

 

یار - همدست - کمک - یاری دهنده - مددکار

۳ - الجاثیة : 19

 
إِنهُمْ لَن یُغْنُوا عَنک مِنَ اللَّهِ شیْئاً وَ إِنَّ الظلِمِینَ بَعْضهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ وَ اللَّهُ وَلىُّ الْمُتَّقِینَ(19)


 آنها هرگز نمى‏توانند تو را در برابر خداوند بى‏نیاز کنند (و از عذابش برهانند)؛ و ظالمان یار و یاور یکدیگرند، امّا خداوند ولی و سرپرست  (یار و یاور) پرهیزگاران است!

چنانچه مشاهده شد تنها یک مورد ( پیکتال؛ حتی در مورد قبلی چنین ترجمه نکرده بود )که استثنائا انرا friend ( دوست - یار - رفیق ) معنی کرده است .

از انجایی که در تمامی ایات دیگر کمابیش بهمین ترتیب ترجمه کرده اند از ذکر ترجمه های انگلیسی صرفنظر می کنیم و فقط در ذیل ایه ۵۵ مائده ترجمه ها را از نظر خواهیم گذراند .

وَلىٍّ‏


۴ -  البقرة : 107


أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْک السمَوَتِ وَ الأَرْضِ وَ مَا لَکم مِّن دُونِ اللَّهِ مِنوَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(107)
  آیا نمى‏دانستى که حکومت آسمانها و زمین، از آن خداست؟! (و حق دارد هر گونه تغییر و تبدیلى در احکام خود طبق مصالح بدهد؟!) و جز خدا، ولى(یار ) و یاورى براى شما نیست. (و اوست که مصلحت شما را مى‏داند و تعیین مى‏کند).

 .


۵ - البقرة : 120


وَ لَن تَرْضى عَنک الْیهُودُ وَ لا النَّصرَى حَتى تَتَّبِعَ مِلَّتهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الهُْدَى وَ لَئنِ اتَّبَعْت أَهْوَاءَهُم بَعْدَ الَّذِى جَاءَک مِنَ الْعِلْمِ مَا لَک مِنَ اللَّهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(120)


 هرگز یهود و نصارى از تو راضى نخواهند شد، (تا به طور کامل، تسلیم خواسته‏هاى آنها شوى، و) از آیین (تحریف یافته) آنان، پیروى کنى. بگو: «هدایت، تنها هدایت الهى است!» و اگر از هوى و هوسهاى آنان پیروى کنى، بعد از آنکه آگاه شده‏اى، هیچ یار  و یاورى از سوى خدا براى تو نخواهد بود.

توضیح : باز هم همه مترجمین کلمه « ولی » را مطابق ایات قبلی ترجمه کرده اند .


۶ - التوبة : 74


یحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَ لَقَدْ قَالُوا کلِمَةَ الْکُفْرِ وَ کفَرُوا بَعْدَ إِسلَمِهِمْ وَ هَمُّوا بِمَا لَمْ یَنَالُوا وَ مَا نَقَمُوا إِلا أَنْ أَغْنَاتُ‏مُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ مِن فَضلِهِ فَإِن یَتُوبُوا یَک خَیراً لهَُّمْ وَ إِن یَتَوَلَّوْا یُعَذِّبهُمُ اللَّهُ عَذَاباً أَلِیماً فى الدُّنْیَا وَ الاَخِرَةِ وَ مَا لهَُمْ فى الأَرْضِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(74)

 

 به خدا سوگند مى‏خورند که (در غیاب پیامبر، سخنان نادرست) نگفته‏اند؛ در حالى که قطعاً سخنان کفرآمیز گفته‏اند؛ و پس از اسلام‏آوردنشان، کافر شده‏اند؛ و تصمیم (به کار خطرناکى) گرفتند، که به آن نرسیدند. آنها فقط از این انتقام مى‏گیرند که خداوند و رسولش، آنان را به فضل (و کرم) خود، بى‏نیاز ساختند! (با این حال،) اگر توبه کنند، براى آنها بهتر است؛ و اگر روى گردانند، خداوند آنها را در دنیا و آخرت، به مجازات دردناکى کیفر خواهد داد؛ و در سراسر زمین، نه ولىّ و یاور (حامى) دارند، و نه یاورى!


۷- التوبة : 116

 
إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْک السمَوَتِ وَ الأَرْضِ یُحْىِ وَ یُمِیت وَ مَا لَکم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(116)
 حکومت آسمانها و زمین تنها از آن خداست؛ زنده مى‏کند و مى‏میراند؛ و جز خدا، ولىّ و یاورى ندارید!


۸ - الرعد : 37


وَ لَئنِ اتَّبَعْت أَهْوَاءَهُم بَعْدَ مَا جَاءَک مِنَ الْعِلْمِ مَا لَک مِنَ اللَّهِ مِنوَ کَذَلِک أَنزَلْنَهُ حُکْماً عَرَبِیًّا  وَلىّ‏ٍ وَ لا وَاقٍ(37)


 همان‏گونه (که به پیامبران پیشین کتاب آسمانى دادیم،) بر تو نیز این (قرآن) را بعنوان فرمان روشن و صریحى نازل کردیم؛ و اگر از هوسهاى آنان -بعد از آنکه آگاهى براى تو آمده- پیروى کنى، هیچ کس در برابر خدا، از تو حمایت ( پشتیبانی ) و جلوگیرى نخواهد کرد.


۹ - الکهف : 26


قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوا لَهُ غَیْب السمَوَتِ وَ الأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسمِعْ مَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا یُشرِک فى حُکْمِهِ أَحَداً(26)
 بگو: «خداوند از مدّت توقفشان آگاهتر است؛ غیب آسمانها و زمین از آن اوست! راستى چه بینا و شنواست! آنها هیچ ولىّ و سرپرستى جز او ندارند! و او هیچ کس را در حکم خود شرکت نمى‏دهد!»


۱۰ - العنکبوت : 22


وَ مَا أَنتُم بِمُعْجِزِینَ فى الأَرْضِ وَ لا فى السمَاءِ وَ مَا لَکم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(22)
 شما هرگز نمى‏توانید بر اراده خدا چیره شوید و از حوزه قدرت او در زمین و آسمان بگریزید؛ و براى شما جز خدا، ولى و یاورى نیست!»


۱۱ - السجدة : 4

 

اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السمَوَتِ وَ الأَرْض وَ مَا بَیْنَهُمَا فى سِتَّةِ أَیَّامٍ ثُمَّ استَوَى عَلى الْعَرْشِ مَا لَکُم مِّن دُونِهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا شفِیعٍ أَ فَلا تَتَذَکَّرُونَ(4)

 

 خداوند کسى است که آسمانها و زمین و آنچه را میان این دو است در شش روز [= شش دوران‏] آفرید، سپس بر عرش (قدرت) قرار گرفت؛ هیچ سرپرست و شفاعتکننده‏اى براى شما جز او نیست؛ آیا متذکّر نمى‏شوید؟!


۱۲ - الشورى : 8

 

وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لجََعَلَهُمْ أُمَّةً وَحِدَةً وَ لَکِن یُدْخِلُ مَن یَشاءُ فى رَحْمَتِهِ وَ الظلِمُونَ مَا لهَُم مِّنوَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(8)


 و اگر خدا مى‏خواست همه آنها را امّت واحدى قرار مى‏داد (و به زور هدایت مى‏کرد، ولى هدایت اجبارى سودى ندارد)؛ امّا خداوند هر کس را بخواهد در رحمتش وارد مى‏کند، و براى ظالمان ولىّ و یاورى نیست.


۱۳ - الشورى : 31

 

وَ مَا أَنتُم بِمُعْجِزِینَ فى الأَرْضِ وَ مَا لَکُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا نَصِیرٍ(31)
 و شما هرگز نمى‏توانید در زمین از قدرت خداوند فرار کنید؛ و غیر از خدا هیچ ولىّ و یاورى براى شما نیست.


۱۴ - الشورى : 44


وَ مَن یُضلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن وَلىّ‏ٍ مِّن بَعْدِهِ وَ تَرَى الظلِمِینَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَاب یَقُولُونَ هَلْ إِلى مَرَدٍّ مِّن سبِیلٍ(44)


 کسى را که خدا گمراه کند، ولىّ و یاورى جز او نخواهد داشت؛ و ظالمان را (روز قیامت) مى‏بینى هنگامى که عذاب الهى را مشاهده مى‏کنند میگویند: «آیا راهى به سوى بازگشت (و جبران) وجود دارد؟!»

وَلىٌ‏

 

۱۵ - الأنعام : 51


وَ أَنذِرْ بِهِ الَّذِینَ یخَافُونَ أَن یحْشرُوا إِلى رَبِّهِمْ لَیْس لَهُم مِّن دُونِهِ وَلىٌّ وَ لا شفِیعٌ لَّعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ(51)

 

 و به وسیله آن (قرآن)، کسانى را که از روز حشر و رستاخیز مى‏ترسند، بیم ده! (روزى که در آن،) یاور و سرپرست و شفاعت‏کننده‏اى جز او [= خدا] ندارند؛ شاید پرهیزگارى پیشه کنند!


۱۶ - الأنعام : 70

 

وَ ذَرِ الَّذِینَ اتخَذُوا دِینهُمْ لَعِباً وَ لَهْواً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَیَوةُ الدُّنْیَا وَ ذَکرْ بِهِ أَن تُبْسلَ نَفْس بِمَا کَسبَت لَیْس لهََا مِن دُونِ اللَّهِ وَلىٌّ وَ لا شفِیعٌ وَ إِن تَعْدِلْ کلَّ عَدْلٍ لا یُؤْخَذْ مِنهَا أُولَئک الَّذِینَ أُبْسِلُوا بِمَا کَسبُوا لَهُمْ شرَابٌ مِّنْ حَمِیمٍ وَ عَذَابٌ أَلِیمُ بِمَا کانُوا یَکْفُرُونَ(70)

 

 و رها کن کسانى را که آیین (فطرى) خود را به بازى و سرگرمى گرفتند، و زندگى دنیا، آنها را مغرور ساخته، و با این (قرآن)، به آنها یادآورى نما، تا گرفتار (عواقب شوم) اعمال خود نشوند! (و در قیامت) جز خدا، نه یاورى دارند، و نه شفاعت‏کننده‏اى!و (چنین کسى) هر گونه عوضى بپردازد، از او پذیرفته نخواهد شد؛ آنها کسانى هستند که گرفتار اعمالى شده‏اند که خود انجام داده‏اند؛ نوشابه‏اى از آب سوزان براى آنهاست؛ و عذاب دردناکى بخاطر اینکه کفر مى‏ورزیدند (و آیات الهى را انکار) مى‏کردند.


۱۷- الإسراء : 111

 

وَ قُلِ الحَْمْدُ للَّهِ الَّذِى لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکُن لَّهُ شرِیکٌ فى الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُن لَّهُ وَلىٌّ مِّنَ الذُّلّ‏ِ وَ کَبرْهُ تَکْبِیرَا(111)

 

 و بگو: «ستایش براى خداوندى است که نه فرزندى براى خود انتخاب کرده، و نه شریکى در حکومت دارد، و نه بخاطر ضعف و ذلّت، (حامى و) سرپرستىبراى اوست!» و او را بسیار بزرگ بشمار!


۱۸- فصلت : 34

 

وَ لا تَستَوِى الحَْسنَةُ وَ لا السیِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتى هِىَ أَحْسنُ فَإِذَا الَّذِى بَیْنَک وَ بَیْنَهُ عَدَوَةٌ کَأَنَّهُ وَلىٌّ حَمِیمٌ(34)


 هرگز نیکى و بدى یکسان نیست؛ بدى را با نیکى دفع کن، ناگاه (خواهى دید) همان کس که میان تو و او دشمنى است، گویى دوستى گرم و صمیمى است! ( در اینجا " ولى " حکایت  از دوستى مى  باشد )

وَلِیًّا

۱۹- النساء : 45

 

وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائکُمْ وَ کَفَى بِاللَّهِ وَلِیًّا وَ کَفَى بِاللَّهِ نَصِیراً(45)

 

 خدا به دشمنان شما آگاهتر است؛ (ولى آنها زیانى به شما نمى‏رسانند.) و کافى است که خدا ولىِّ  شما باشد؛ و کافى است که خدا یاور شما باشد.


۲۰ - النساء : 75

 

وَ مَا لَکمْ لا تُقَتِلُونَ فى سبِیلِ اللَّهِ وَ الْمُستَضعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدَنِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظالِمِ أَهْلُهَا وَ اجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنک وَلِیًّا وَ اجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنک نَصِیراً(75)

 

 چرا در راه خدا، و (در راه) مردان و زنان و کودکانى که (به دست ستمگران)تضعیف شده‏اند، پیکار نمى‏کنید؟! همان افراد (ستمدیده‏اى) که مى‏گویند: «پروردگارا! ما را از این شهر (مکه)، که اهلش ستمگرند، بیرون ببر! و از طرف خود، براى ما سرپرستىقرار ده! و از جانب خود، یار و یاورى براى ما تعیین فرما!


۲۱- النساء : 89

 
وَدُّوا لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُوا فَتَکُونُونَ سوَاءً فَلا تَتَّخِذُوا مِنهُمْ أَوْلِیَاءَ حَتى یهَاجِرُوا فى سبِیلِ اللَّهِ فَإِن تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْث وَجَدتُّمُوهُمْ وَ لا تَتَّخِذُوا مِنهُمْ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(89)

 

 آنان آرزو مى‏کنند که شما هم مانند ایشان کافر شوید، و مساوى یکدیگر باشید. بنابر این، از آنها دوستانى انتخاب نکنید، مگر اینکه (توبه کنند، و) در راه خدا هجرت نمایند. هرگاه از این کار سر باز زنند، (و به اقدام بر ضدّ شما ادامه دهند،) هر جا آنها را یافتید، اسیر کنید! و (در صورت احساس خطر) به قتل برسانید! و از میان آنها، دوست و یارو یاورى اختیار نکنید!.


۲۲- النساء : 119

 

وَ لأُضِلَّنَّهُمْ وَ لأُمَنِّیَنَّهُمْ وَ لاَمُرَنَّهُمْ فَلَیُبَتِّکنَّ ءَاذَانَ الأَنْعَمِ وَ لاَمُرَنهُمْ فَلَیُغَیرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَ مَن یَتَّخِذِ الشیْطنَ وَلِیًّا مِّن دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسرَاناً مُّبِیناً(119)

 

 و آنها را گمراه مى‏کنم! و به آرزوها سرگرم مى‏سازم! و به آنان دستور مى‏دهم که (اعمال خرافى انجام دهند، و) گوش چهارپایان را بشکافند، و آفرینشِ پاک خدایى را تغییر دهند! (و فطرت توحید را به شرک بیالایند!)» و هر کس، شیطان را به جاى خدا ولّىِخود برگزیند، زیانِ آشکارى کرده است.


۲۳ - النساء : 123

 

لَّیْس بِأَمَانِیِّکُمْ وَ لا أَمَانىّ‏ِ أَهْلِ الْکتَبِ مَن یَعْمَلْ سوءاً یجْزَ بِهِ وَ لا یجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(123)

 

 (فضیلت و برترى) به آرزوهاى شما و آرزوهاى اهل کتاب نیست؛ هر کس عمل بدى انجام دهد، کیفر داده مى‏شود؛ و کسى را جز خدا، ولّىو یاور خود نخواهد یافت.


۲۴- النساء : 173

فَأَمَّا الَّذِینَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصلِحَتِ فَیُوَفِّیهِمْ أُجُورَهُمْ وَ یَزِیدُهُم مِّن فَضلِهِ وَ أَمَّا الَّذِینَ استَنکَفُوا وَ استَکْبرُوا فَیُعَذِّبُهُمْ عَذَاباً أَلِیماً وَ لا یجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(173)

 

 امّا آنها که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، پاداششان را بطور کامل خواهد داد؛ و از فضل و بخشش خود، بر آنها خواهد افزود. و آنها را که ابا کردند و تکبّر ورزیدند، مجازات دردناکى خواهد کرد؛ و براى خود، غیر از خدا، یار و یاورى نخواهند یافت.


۲۵- الأنعام : 14


قُلْ أَ غَیرَ اللَّهِ أَتخِذُ وَلِیًّا فَاطِرِ السمَوَتِ وَ الأَرْضِ وَ هُوَ یُطعِمُ وَ لا یُطعَمُ قُلْ إِنى أُمِرْت أَنْ أَکونَ أَوَّلَ مَنْ أَسلَمَ وَ لا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُشرِکِینَ(14)

 

 بگو: «آیا غیر خدا را ولىّخود انتخاب کنم؟! (خدایى) که آفریننده آسمانها و زمین است؛ اوست که روزى مى‏دهد، و از کسى روزى نمى‏گیرد.» بگو: «من مأمورم که نخستین مسلمان باشم؛ و (خداوند به من دستور داده که) از مشرکان نباش!»


۲۶- الکهف : 17

 

*وَ تَرَى الشمْس إِذَا طلَعَت تَّزَوَرُ عَن کَهْفِهِمْ ذَات الْیَمِینِ وَ إِذَا غَرَبَت تَّقْرِضهُمْ ذَات الشمَالِ وَ هُمْ فى فَجْوَةٍ مِّنْهُ ذَلِک مِنْ ءَایَتِ اللَّهِ مَن یهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَن یُضلِلْ فَلَن تجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُّرْشِداً(17)

 

 و (اگر در آنجا بودى) خورشید را مى‏دیدى که به هنگام طلوع، به سمت راست غارشان متمایل مى‏گردد؛ و به هنگام غروب، به سمت چپ؛ و آنها در محل وسیعى از آن (غار) قرار داشتند؛ این از آیات خداست! هر کس را خدا هدایت کند، هدایت یافته واقعى اوست؛ و هر کس را گمراه نماید، هرگز ولىّو راهنمایى براى او نخواهى یافت!


۲۷- مریم : 5

 

وَ إِنى خِفْت الْمَوَلىَ مِن وَرَاءِى وَ کانَتِ امْرَأَتى عَاقِراً فَهَب لى مِن لَّدُنک وَلِیًّا(5)

 

 و من از بستگانم بعد از خودم بیمناکم (که حق پاسدارى از آیین تو را نگاه ندارند)! و (از طرفى) همسرم نازا و عقیم است؛ تو از نزد خود  ولى (جانشینى)  به من ببخش...


۲۸- مریم : 45

 

یَأَبَتِ إِنى أَخَاف أَن یَمَسک عَذَابٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ فَتَکُونَ لِلشیْطنِ وَلِیًّا(45)
 پدرجان، من مى‏ترسم از جانب [خداى‏] رحمان عذابى به تو رسد و تو یار ( دوستدار )شیطان باشى. »


۲۹ - الأحزاب : 17 

 

قُلْ مَن ذَا الَّذِى یَعْصِمُکم مِّنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِکُمْ سوءاً أَوْ أَرَادَ بِکمْ رَحْمَةً وَ لا یجِدُونَ لهَُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(17)

 

 بگو: «چه کسى مى‏تواند در برابر خدا از شما حمایت کند اگر او بخواهد براى شما بد بیاورد یا بخواهد شما را رحمت کند؟ و غیر از خدا براى خود یارو یاورى نخواهند یافت. »


۳۰ - الأحزاب : 65

 

خَلِدِینَ فِیهَا أَبَداً لا یجِدُونَ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(65)

 

 جاودانه در آن مى‏مانند، نه یارى ( پشتیبان )مى‏یابند و نه یاورى.


۳۱- الفتح : 22

 

وَ لَوْ قَتَلَکُمُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوَلَّوُا الأَدْبَرَ ثُمَّ لا یجِدُونَ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً(22)


 و اگر کسانى که کافر شدند، به جنگ با شما برخیزند، قطعاً پشت خواهند کرد، و دیگر یار و یاورى نخواهند یافت.

وَلىّ‏ِ 

 

۳۲-یوسف : 101


رَب قَدْ ءَاتَیْتَنى مِنَ الْمُلْکِ وَ عَلَّمْتَنى مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ فَاطِرَ السمَوَتِ وَ الأَرْضِ أَنت وَلىّ‏ِ فى الدُّنْیَا وَ الاَخِرَةِ تَوَفَّنى مُسلِماً وَ أَلْحِقْنى بِالصلِحِینَ(101)


 پروردگارا! بخشى (عظیم) از حکومت به من بخشیدى، و مرا از علم تعبیر خوابها آگاه ساختى! اى آفریننده آسمانها و زمین! تو ولىّ و سرپرست من در دنیا و آخرت هستى، مرا مسلمان بمیران؛ و به صالحان ملحق فرما!»

 

  وَلِیُّنَا

 

۳۳ - الأعراف : 155

 

وَ اخْتَارَ مُوسى قَوْمَهُ سبْعِینَ رَجُلاً لِّمِیقَتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَب لَوْ شِئْت أَهْلَکْتَهُم مِّن قَبْلُ وَ إِیَّىَ أَ تهْلِکُنَا بمَا فَعَلَ السفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِىَ إِلا فِتْنَتُک تُضِلُّ بهَا مَن تَشاءُ وَ تهْدِى مَن تَشاءُ أَنت وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَ أَنت خَیرُ الْغَفِرِینَ(155)

 

 موسى از قوم خود، هفتاد تن از مردان را براى میعادگاه ما برگزید؛ و هنگامى که زمین‏لرزه آنها را فرا گرفت (و هلاک شدند)، گفت: «پروردگارا! اگر مى‏خواستى، مى توانستى آنها و مرا پیش از این نیز هلاک کنى! آیا ما را به آنچه سفیهانمان انجام داده‏اند، (مجازات و) هلاک مى‏کنى؟! این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست؛ که هر کس را بخواهى (و مستحق بدانى)، به وسیله آن گمراه مى‏سازى؛ و هر کس را بخواهى (و شایسته ببینى)، هدایت مى‏کنى! تو ولىّ مایى، و ما را بیامرز، بر ما رحم کن، و تو بهترین آمرزندگانى!


۳۴ - سبأ : 41

 

قَالُوا سبْحَنَک أَنت وَلِیُّنَا مِن دُونِهِم بَلْ کانُوا یَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَکثرُهُم بهِم مُّؤْمِنُونَ(41)

 

 آنها مى‏گویند: «منزّهى (از اینکه همتایى داشته باشى)! تنها تو ولىّ مائى، نه آنها؛ (آنها ما را پرستش نمى‏کردند) بلکه جنّ را پرستش مى‏نمودند؛ و اکثرشان به آنها ایمان داشتند!»

 

ْ وَلِیُّهُ‏

۳۵ - بقره : ۲۸۲


یَأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا إِذَا تَدَایَنتُم بِدَیْنٍ إِلى أَجَلٍ مُّسمًّى فَاکتُبُوهُ وَ لْیَکْتُب بَّیْنَکُمْ کاتِب بِالْعَدْلِ وَ لا یَأْب کاتِبٌ أَن یَکْتُب کمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْیَکتُب وَ لْیُمْلِلِ الَّذِى عَلَیْهِ الْحَقُّ وَ لْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لا یَبْخَس مِنْهُ شیْئاً فَإِن کانَ الَّذِى عَلَیْهِ الْحَقُّ سفِیهاً أَوْ ضعِیفاً أَوْ لا یَستَطِیعُ أَن یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ وَ استَشهِدُوا شهِیدَیْنِ مِن رِّجَالِکمْ فَإِن لَّمْ یَکُونَا رَجُلَینِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضوْنَ مِنَ الشهَدَاءِ أَن تَضِلَّ إِحْدَاتُ‏مَا فَتُذَکرَ إِحْدَاتُ‏مَا الأُخْرَى وَ لا یَأْب الشهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَ لا تَسئَمُوا أَن تَکْتُبُوهُ صغِیراً أَوْ کبِیراً إِلى أَجَلِهِ ذَلِکُمْ أَقْسط عِندَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشهَدَةِ وَ أَدْنى أَلا تَرْتَابُوا إِلا أَن تَکُونَ تِجَرَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکمْ فَلَیْس عَلَیْکمْ جُنَاحٌ أَلا تَکْتُبُوهَا وَ أَشهِدُوا إِذَا تَبَایَعْتُمْ وَ لا یُضارَّ کاتِبٌ وَ لا شهِیدٌ وَ إِن تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسوقُ بِکمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ یُعَلِّمُکمُ اللَّهُ وَ اللَّهُ بِکلّ‏ِ شىْ‏ءٍ عَلِیمٌ(282)

 

 اى کسانى که ایمان آورده‏اید! هنگامى که بدهى مدّت‏دارى (به خاطر وام یا داد و ستد) به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید! و باید نویسنده‏اى از روى عدالت، (سند را) در میان شما بنویسد! و کسى که قدرت بر نویسندگى دارد، نباید از نوشتن -همان طور که خدا به او تعلیم داده- خوددارى کند! پس باید بنویسد، و آن کس که حق بر عهده اوست، باید املا کند، و از خدا که پروردگار اوست بپرهیزد، و چیزى را فروگذار ننماید! و اگر کسى که حق بر ذمه اوست، سفیه (یا از نظر عقل) ضعیف (و مجنون) است، یا (به خاطر لال بودن،) توانایى بر املاکردن ندارد، باید ولىّ او (به جاى او،) با رعایت عدالت، املا کند! و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر این حقّ) شاهد بگیرید! و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانى که مورد رضایت و اطمینان شما هستند، انتخاب کنید! (و این دو زن، باید با هم شاهد قرار گیرند،) تا اگر یکى انحرافى یافت، دیگرى به او یادآورى کند. و شهود نباید به هنگامى که آنها را (براى شهادت) دعوت مى‏کنند، خوددارى نمایند! و از نوشتن (بدهىِ خود،) چه کوچک باشد یا بزرگ،ملول نشوید (هر چه باشد بنویسید)! این، در نزد خدا به عدالت نزدیکتر، و براى شهادت مستقیم تر، و براى جلوگیرى از تردید و شک (و نزاع و گفتگو) بهتر مى‏باشد؛ مگر اینکه داد و ستد نقدى باشد که بین خود، دست به دست مى‏کنید. در این صورت، گناهى بر شما نیست که آن را ننویسید. ولى هنگامى که خرید و فروش (نقدى) مى‏کنید، شاهد بگیرید! و نباید به نویسنده و شاهد، (به خاطر حقگویى،) زیانى برسد (و تحت فشار قرار گیرند)! و اگر چنین کنید، از فرمان پروردگار خارج شده‏اید. از خدا بپرهیزید! و خداوند به شما تعلیم مى‏دهد؛ خداوند به همه چیز داناست.

 

وَلِیُّهُمُ


۳۶- النحل : 63


تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسلْنَا إِلى أُمَمٍ مِّن قَبْلِک فَزَیَّنَ لهَُمُ الشیْطنُ أَعْمَلَهُمْ فَهُوَ وَلِیهُمُ الْیَوْمَ وَ لهَُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ(63)
 به خدا سوگند،

 به سوى امتهاى پیش از تو پیامبرانى فرستادیم؛ امّا شیطان اعمالشان را در نظرشان آراست؛ و امروز او ولىّ و سرپرستشان است؛ و مجازات دردناکى براى آنهاست!

وَلِیُّهُمْ

 

۳۷ - الأنعام : 127

 

*لهَُمْ دَارُ السلَمِ عِندَ رَبهِمْ وَ هُوَ وَلِیُّهُم بِمَا کانُوا یَعْمَلُونَ(127)

 

 براى آنها (در بهشت) خانه امن و امان نزد پروردگارشان خواهد بود؛ و او، ولىّ ( و  یاور )  آنهاست بخاطر اعمال (نیکى) که انجام مى‏دادند.


وَلِیهُمَا

 

۳۸- آل‏عمران : 122 

 

إِذْ هَمَّت طائفَتَانِ مِنکمْ أَن تَفْشلا وَ اللَّهُ وَلِیهُمَا وَ عَلى اللَّهِ فَلْیَتَوَکلِ الْمُؤْمِنُونَ(122)


 (و نیز به یاد آور) زمانى را که دو طایفه از شما تصمیم گرفتند سستى نشان دهند (و از وسط راه بازگردند)؛ و خداوند پشتیبان آنها بود (و به آنها کمک کرد که از این فکر بازگردند)؛ و افراد باایمان، باید تنها بر خدا توکّل کنند!

 

َّ وَلِیِّىَ‏

 

۳۹ - الأعراف : 196

 

إِنَّ وَلِیِّىَ اللَّهُ الَّذِى نَزَّلَ الْکِتَب وَ هُوَ یَتَوَلى الصلِحِینَ(196)
 ولى و سرپرستمن، خدایى است که این کتاب را نازل کرده؛ و او همه صالحان را سرپرستى مى‏کند.

و اما اینک :

وَلِیُّکُمُ‏

 
۴۰- المائدة : 55


إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ وَ الَّذِینَ ءَامَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصلَوةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَ هُمْ رَکِعُونَ(55)


 سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‏اند؛ همانها که نماز را برپا مى‏دارند، و در حال رکوع، زکات مى‏دهند.

 

 

 معادل فارسی لغات :


راستین - حقیقی - واقعی - اصل


پیوستن - متحد کردن - همپیمان - دوست - معین

allies

هم پیمانان - متفقین

توضیح ۱) به ترجمه های قبلی و نیز ترجمه این ایه ی یوسفعلی و نیز رشاد خلیفه توجه فرمایید . در تمامی ایات قبلی ترجمه « ولی » یکسان است و به این ایه که رسیده اند از معادل دیگری بجای « ولی » استفاده کرده اند . چرا ؟

توضیح ۲ ) دکتر ( پرفسور ) رشاد خلیفه کسی است که اعجاز عددی قران ( با کمک رایانه ) را مطرح کرد ( هرچند بعدها معلوم گردید که بیشتر ارقام و اعداد ارائه شده توسط وی اشتباه و گاهی هم تحریف شده بود ) و در نهایت هم ادعای پیامبری کار دستش داد .

****************** 

با دقت دراین ایات  معانی مختلفی از « ولی » استنباط می شود :

۱ -   ولی ( سرپرست و سرور ) [۱-۲-۳-۹-۲۵ -۳۲-۳۳-۳۴-۳۵-۳۶-۳۹-۴۰ ]

۲- ولی و مرشد ( ولی و راهنما )[۱۴ - ۲۶]

۳ - ولی و شفیع ( یاور و شفاعت کننده )[۱۱-۱۵-۱۶]

۴ -   ولی و نصیر ( یار و پشتیبان و حامی )[۴-۵-۶-۷-۱۰-۱۲-۱۳-۱۹-۲۰-۲۱-۲۲-۲۳-۲۴-۲۹-۳۰-۳۱ - ۳۷ - ۳۸]

۵ -   ولی ( دوستی  و دوست و یار و دوستدار - ولی در برابر عدو )[۱۸ - ۲۱- ۲۸ ]

۶ - ولی ( جانشین ؛ اولاد خواستن حضرت زکریا ! )  [۲۷]

اگر این شش مورد را کنار هم بگذاریم ایا نمی توان استنباط کرد که :  « وَلِیّ »؛ سرور و سرپرست و راهنما ( امام ) و شفاعت کننده و یار و یاور و پشتیبان و حامی و دوست و دوستدار مومنان است .

 

+ نوشته شده در  دوشنبه نهم آذر ۱۳۹۴ساعت 14:13  توسط محمد ضیغم تبار  |