باتوجه به آیات قرآن مبین برخی از کارهای ابلیس عبارتنداز:
۱-دشمنی باانسان:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلاَلًا طَيِّبًا وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ
الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ ﴿168﴾
اى مردم از آنچه در زمين استحلال و پاكيزه را بخوريد و از
گامهاى شيطان پيروى مكنيد كه او دشمن آشكار
شماست (168)
۲-الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاء وَاللّهُ
يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿268﴾
شيطان شما را از تهيدستى بيم مىدهد و شما
را به زشتى وامىدارد؛ و(لى) خداوند از جانب خود
به شما وعده آمرزش و بخشش مىدهد، و خداوند
گشايشگر داناست. (268)
یکی دیگر از کارهای شیطان است که انسان را نسبت
به آینده خویش بیمناک می*سازد و از این رهگذر مانع
وی از انجام کارهای خیر می*شود. خداوند در قرآن
مجید می*فرماید: «الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ؛ شیطان
به تهیدستیتان وعده می*دهد». (بقره، 268)
و بدین وسیله شما را از کار مفید اجتماعی اخلاقی
انفاق باز می*دارد.
۳-گمراهی و ذلت آفرینی برای بشر
لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ
لِلْإِنسَانِ خَذُولًا ﴿29﴾
او [بود كه] مرا به گمراهى كشانيد پس از آنكه قرآن
به من رسيده بود و شيطان همواره فروگذارنده
انسان است (29)
۳-خلف وعده
وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الأَمْرُ إِنَّ اللّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ
الْحَقِّ وَوَعَدتُّكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُم مِّن
سُلْطَانٍ إِلاَّ أَن دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلاَ تَلُومُونِي
وَلُومُواْ أَنفُسَكُم مَّا أَنَاْ بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنتُمْ بِمُصْرِخِيَّ
إِنِّي كَفَرْتُ بِمَآ أَشْرَكْتُمُونِ مِن قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ
لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿22﴾
و چون كار از كار گذشت [و داورى صورت گرفت]
شيطان مىگويد در حقيقتخدا به شما وعده داد
وعده راست و من به شما وعده دادم و با شما خلاف
كردم و مرا بر شما هيچ تسلطى نبود جز اينكه شما
را دعوت كردم و اجابتم نموديد پس مرا ملامت نكنيد
و خود را ملامت كنيد من فريادرس شما نيستم و شما
هم فريادرس من نيستيد من به آنچه پيش از اين مرا
[در كار خدا] شريك مىدانستيد كافرم آرى ستمكاران
عذابى پردرد خواهند داشت (22)
دادن وعده*های دروغ به انسان که اگر این
کار را بکنی، چنین و چنان می*شود که در
بعضی آیات از چنین وعده*ای سخن رفته است،
مثل آیه: «یَعِدُهُمْ وَیُمَنِّیهِمْ وَمَا یَعِدُهُمُ الشَّیْطَانُ
إِلاَّ غُرُورًا؛ (شیطان) وعده*شان می*دهد و به
آرزو کردن وادارشان می*کند و جز فریب، شیطان وعده*شان ندهد»
۵-تزئین و زیبا نمودن کارهای زشت
وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لاَ غَالِبَ لَكُمُ
الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَّكُمْ فَلَمَّا تَرَاءتِ الْفِئَتَانِ
نَكَصَ عَلَى عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِّنكُمْ إِنِّي أَرَى
مَا لاَ تَرَوْنَ إِنِّيَ أَخَافُ اللّهَ وَاللّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿48﴾
و [ياد كن] هنگامى را كه شيطان اعمال آنان را برايشان
بياراست و گفت امروز هيچ كس از مردم بر شما پيروز
نخواهد شد و من پناه شما هستم پس هنگامى كه
دو گروه يكديگر را ديدند [شيطان] به عقب برگشت و
گفت من از شما بيزارم من چيزى را مىبينم كه شما
نمىبينيد من از خدا بيمناكم و خدا سختكيفر است (48)
شیطان کارهای زشت انسان را در نظر وی تزیین می*کند.
آیات فراوانی موضوع تزیین شیطان را گوشزد کرده*اند؛
نظیر آیه: «تَاللّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَی أُمَمٍ مِّن قَبْلِکَ فَزَیَّنَ لَهُمُ
الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِیُّهُمُ الْیَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ؛
به خدا قسم که (انبیا را) فرستادیم به سوی امت*هایی
پیش از تو، سپس شیطان کردار (بد) ایشان را در نظرشان
زینت داد؛ پس او امروز دوستدارشان است و درگیر عذابی
دردناکند». (نحل، 63) و آیه: «وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ
فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ فَهُمْ لاَ یَهْتَدُونَ؛ و شیطان کردارشان را
برایشان زینت داد، پس ایشان را از راه (خدا) بازداشت،
پس آنان هدایت نیافتند». (نمل، 24)
۶-ایجادنسیان و فراموشی از ذکر خدا
اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُوْلَئِكَ حِزْبُ
الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿19﴾
شيطان بر آنان چيره شده و خدا را از يادشان برده است
آنان حزب شيطانند آگاه باش كه حزب شيطان همان
زيانكارانند (19)
۷-ایجادکینه ودشمنی میان مرذم به واسطه باده و قمار
إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي
الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ
فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ ﴿91﴾
همانا شيطان مىخواهد با شراب و قمار ميان شما
دشمنى و كينه ايجاد كند و شما را از ياد خدا و از نماز
باز دارد پس آيا شما دست برمىداريد (91)
۸-راست جلوه دادن پندار خود برای مردم
وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿20﴾
و قطعا شيطان گمان خود را در مورد آنها راستيافت و جز
گروهى از مؤمنان [بقيه] از او پيروى كردند (20)
۹-تعلیم سحر و جادو به مردم
وَاتَّبَعُواْ مَا تَتْلُواْ الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا
كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيْاطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ النَّاسَ
السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ
وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ
فَلاَ تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ
وَزَوْجِهِ وَمَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ
يَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُواْ لَمَنِ
اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْاْ
بِهِ أَنفُسَهُمْ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ ﴿102﴾
و آنچه را كه شيطان[صفت]ها در سلطنتسليمان
خوانده [و درس گرفته] بودند پيروى كردند و سليمان
كفر نورزيد ليكن آن شيطان[صفت]ها به كفر گراييدند
كه به مردم سحر مىآموختند و [نيز از] آنچه بر آن دو
فرشته هاروت و ماروت در بابل فرو فرستاده شده بود
[پيروى كردند] با اينكه آن دو [فرشته] هيچ كس را
تعليم [سحر] نمىكردند مگر آنكه [قبلا به او]
مىگفتند ما [وسيله] آزمايشى [براى شما]
هستيم پس زنهار كافر نشوى و[لى] آنها از آن
دو [فرشته] چيزهايى مىآموختند كه به وسيله
آن ميان مرد و همسرش جدايى بيفكنند هر چند
بدون فرمان خدا نمىتوانستند به وسيله آن به احدى
زيان برسانند و [خلاصه] چيزى مىآموختند كه برايشان
زيان داشت و سودى بديشان نمىرسانيد و قطعا [يهوديان]
دريافته بودند كه هر كس خريدار اين [متاع] باشد در آخرت
بهرهاى ندارد وه كه چه بد بود آنچه به جان خريدنداگر
مىدانستند (102)
۱۰-تحرکه تبذیر و اسراف
إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا ﴿27﴾
چرا كه اسرافكاران برادران شيطانهايند و شيطان همواره نسبت
به پروردگارش ناسپاس بوده است (27)
۱۱-عمده کار شیطان، وسوسه کردن انسان است
که در چند مورد از آیات قرآن سخن رفته است؛ نظیر
آیه: «فَوَسْوَسَ إِلَیْهِ الشَّیْطَانُ قَالَ یَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّکَ
عَلَی شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْکٍ لاَّ یَبْلَی؛
پس شیطان به او وسوسه کرد، گفت: ای آدم آیا
تو را هدایت کنم به درخت ابدیت و قدرتی که
کهنه نشود». (طه، 120)
و آیات سوره ناس که عمومی است و به
همه انسان*ها مربوط می*شود:
«قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ … مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاس
* الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاس؛ بگو پناه می*برم
به پروردگار و صاحب اختیار آدمیان …. از شرِّ وسوسه
شیطان که وسوسه می*کند در دل انسان».
منبع : قرآن مبین
